راهکارهایی برای ایجاد همدلی بین جوانان و میانسالان مسجد

برای حل مشکل فوق پیشنهادهای ذیل ارائه می‌شود:

۱. پیش‌بینی رفتار و زمینه‌سازی: یکی از مباحث بسیار مهم مدیریت جذب، پیش‌بینی رفتار و زمینه‌سازی برای انجام برنامه‌های مختلف در مسجد است. به‌عنوان مثال می‌شود قبل از حضور نوجوانان در مسجد، جلساتی با حضور بزرگسالان تأثیرگذار در مسجد برگزار کنیم و ضمن بیان سیره رسول خدا صلیاللهعلیهوآله و اهل بیت علیهمالسلام در نوع برخورد با نوجوان و جوان، بزرگسالان را آماده برخورد مناسب با آنان نماییم. همچنین متذکر شویم که در هنگام بروز مشکلات احتمالی، برخورد زننده‌ای با آنان نداشته باشند.^۱

۲. همراه‌سازی: یکی از بهترین راه‌ها در راستای کاهش اختلاف و تنش بین نوجوانان و بزرگسالان، همراه‌سازی بزرگسالان در برنامه‌های مربوط به نوجوانان است. در این زمینه می‌شود راهکارهای زیر را به کار بست:

الف) دخیل‌نمودن بزرگسالان در اجرای برنامه‌ها: شناسایی افراد بزرگسال با شخصیت رهبرگونه و دخیل‌کردن آنان در مسائل و برنامه‌های مرتبط با نوجوان و جوان تا به این واسطه، هم آن‌ها با این گروه تقابل نداشته باشند، و هم اینکه از مقابله همسالان خود با این قشر، ممانعت نمایند.

ب) مشاوره‌گرفتن از بزرگسالان: با توجه به تجارب افراد بزرگسال در عرصه‌های مختلف، بر امام لازم است در امور مسجد و هدایت نوجوان و جوان از آن‌ها مشورت بگیرد، تا آن‌ها خود را همراه و در کنار امام و نوجوانان ببینند نه در مقابل آنان.^۲

ج) تشکیل جلسات انتقال تجارب: امام می‌تواند از برخی بزرگسالان که اعتبار ویژه‌ای در مسجد دارند و تجارب خوب و قابل بیان برای نوجوان و جوان دارند، دعوت نماید تا در جلساتی تجارب خود در زمینه‌های مختلف، به‌خصوص چگونگی برخورد با مشکلات و ناملایمات را بیان کنند تا ارتباط بین این دو قشر بهتر شود.

3. کمک‌گرفتن از نوجوانان برای خدمت‌رسانی به بزرگسالان: امام می‌تواند به هنگام بیماری افراد بزرگسال یا ایجاد مشکلات برای آنان، نوجوان و جوان را برای عیادت یا کمک به آنان با خود همراه کند تا رابطه بین آنان را مستحکم نماید.

4. توجیه نوجوانان و جوانان: امام با حفظ احترام و حریم افراد بزرگسال، وضعیت زندگی و شرایط روحی و جسمی آنان را در جلسات خصوصی برای نوجوان و جوان توضیح دهد تا درک مناسبی از آنان پیدا کنند.^۳

5. ایجاد فضای آرام در هنگام اقامه نماز: بزرگسالان نیاز به آرامش و سکوت بیشتری دارند، لذا تا آنجا که ممکن است می‌بایست نوجوانان را برای تخلیه هیجانات به بیرون از مسجد هدایت کرد^۴و به نحوی برنامه‌ریزی نمود که کودکان و نوجوانان در هنگام برگزاری نماز جماعت، ضمن حضور، آرامش مسجد را به هم نزنند و موجب ناراحتی سایرین نشوند. چنان‌که روایتی از جابر بیان شده که گفت: «از امام باقر علیهالسلام دربارهٔ کودکان آن‌گاه که در صف نماز جماعت می‌ایستند، سؤال کردم. ایشان فرمود: آن‌ها را از نماز جماعت به‌صورت فریضه باز ندارید، اما در میان آنان فاصله قرار دهید.»^۵

6. توجه‌دادن به رعایت آداب و حقوق: بزرگسالان نیاز به توجه خاص دارند، بنابراین امام در جلسات عمومی مسجد و با حضور نوجوانان و جوانان از حقوق آنان ازجمله احترام و ادب به آنان صحبت نماید و نوجوانان و جوانان را دعوت به رعایت این آداب و حقوق نماید. در این راستا بهتر است احادیثی را در این رابطه بیان کند. احادیثی مانند این دو حدیث نبوی که فرمودند: «مَنْ عَرَفَ فَضْلَ شَیْخٍ کَبِیرٍ فَوَقَّرَهُ لِسِنِّهِ آمَنَهُ اَللَّهُ مِنْ فَزَعِ یَوْمِ اَلْقِیَامَةِ»^۶ و نیز: «وَقِّرُوا کِبَارَکُمْ وَ اِرْحَمُوا صِغَارَکُم.»^۷

7. تعادل در توجه: احترام و توجه به کودک، نوجوان و جوان باید متعادل باشد؛ یعنی طوری نباشد که بزرگسالان گمان کنند که تمام توجه امام به آن قشر معطوف شده است و به سایرین بی‌توجه است؛ بلکه باید تعادل در ارتباط، وقت‌گذاری و توجه، برای تمام اقشار مسجد رعایت گردد.^۸