مسلمان‌ها برای عبادت به مسجد می‌روند و مسیحی‌ها و یهودی‌ها به کلیسا و کنیسه. مهم عبادت کردن است؛ چه فرقی می‌کند انسان در کجا عبادت کند؟ چرا قداست را به مسجد اختصاص می‌دهید؟ منشأ این قداست کجاست؟
قداست در لغت به معنی طهارت است. طهارت از عیب، نقص و پلیدی و بیشتر به طهارت معنوی نظر دارد تا پاکیزگی جسمانی. ۱
در عرف و اصطلاح دین «قداست» دو گونه است:
1. قداست بالذات که مخصوص خداوند است، یعنی ذات، صفات و افعال خداوند از هرگونه عیب و نقص منزّه است.
2. قداست بالغیر که در مورد غیر خداوند مطرح می‌شود و دو منشاء دارد:
الف) انتساب به خدا: بعضی از امور از آن رو که جهت، یا نسبت ویژهای به خداوند پیدا می‌کند و وصف، یا اوصاف الهی ویژهای به خود میگیرد، مقدس می‌شود؛ مانند کعبه که «بیت الله» نامیده شده، و قرآن که «کلام الله» نام دارد، و پیامبر که «رسول الله» است، و امام که «حجّهٔ الله» است و برخی از روزها که «ایام الله» نامیده شده است. ۲ از اين رو دارای آثار، احکام و آداب خاصی می‌باشد. ۳
ب) تشریع بعضی اعمال و اتفاق خاص: قداست مکان‌ها و زمان‌ها گاهی به خاطر انتساب ویژۀ آنها به رخداد مقدسی است که در آنها واقع شده، یا مناسک و عبادات ویژهای است که در آنها تشریع گردیده است. مانند مسجد به علت تشریع اعتکاف و بیت الله الحرام به علت تشریع طواف و شب قدر به علت نزول قرآن.
با توجه به مطالب فوق، ابتدا دلایل قداست مسجد و پس از آن به بیان دلایل نفی قداست از کلیسا و کنیسه می‌پردازیم. مسجد از دو جهت دارای قداست است:
الف) انتساب آن به خدا. البته این قداست اعتباری و برخاسته از مقبولیت اجتماعی نظیر معابد هندوها نیست.
ب) تشریع برخی از عبادات در آن.
در اينجا به ذکر برخی از آیات و روایات در بارة قداست مسجد می‌پردازیم.
1. مساجد برای خدا و محل یاد اوست.
«وَ أَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا؛ ۴ و مساجد ویژة خداست، پس هیچ‌کس را با خدا مپرستید.»
2. مساجد محبوب‌تر مکان‌هاي روي زمين در نزد خداست.
رسول خدا 6از جبرئیل پرسيدند: «يَا جَبْرَئِيلُ أَيُ الْبِقَاعِ أَحَبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ الْمَسَاجِد؛ ۵ اي جبرئيل! کدام زمین‌ها در نزد خداوند عز و جل دوست داشتنی‌تر است؟ جبرئيل عرضه داشت: مسجدها.»
3. مساجد محل برکت و امان است.
از پيامبر اکرم6 روايت شده است که فرمودند: «مَنْ أَحَبَّ اَلْقُرْآنَ فَلْيُحِبَّ اَلْمَسَاجِدَ فَإِنَّهَا أَفْنِيَهُٔ اَللَّهِ وَ أَبْنِيَتُهُ أَذِنَ فِي رَفْعِهَا وَ بَارَكَ فِيهَا مَيْمُونَهٌٔ مَيْمُونٌ أَهْلُهَا مُزَيَّنَهٌٔ مُزَيَّنٌ أَهْلُهَا مَحْفُوظَهٌٔ مَحْفُوظٌ أَهْلُهَا هُمْ فِي صَلاَتِهِمْ وَ اَللَّهُ فِي حَوَائِجِهِمْ هُمْ فِي مَسَاجِدِهِمْ وَ اَللَّهُ مِنْ وَرَائِهِم؛ ۶ دوست دار قرآن بایستی دوستدار مساجد نیز باشد؛ چرا که مسجد محضر و خانههای خداوند است که خود فرمان به برپای آنها داده و آن را مبارک گردانیده است. مساجد فرخنده و اهل آن نیز فرخندهاند. مساجد و اهل آن هر دو آراسته و محفوظ‌اند. اهل مسجد هنوز در حال نماز هستند که خداوند حوائج آنان را رفع مینماید. آنان در مسجدند و خداوند پشتیبان و یاور آنهاست.»
4. مساجد محل ریختن خون اولیاي الهی است.
ابن ابی عمیر از برخي از اصحاب امام صادق7 نقل نموده است که به آن حضرت عرضه داشتم: من اقامۀ نماز را در مساجد دیگر مذاهب ناخوش میدارم. حضرت فرمودند: لَا تَكْرَهْ فَمَا مِنْ مَسْجِدٍ بُنِيَ إِلَّا عَلَى قَبْرِ نَبِيٍّ أَوْ وَصِيِّ نَبِيٍّ قُتِلَ فَأَصَابَ تِلْكَ الْبُقْعَهَٔ رَشَّهٌٔ مِنْ دَمِهِ فَأَحَبَّ اللَّهُ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا فَأَد فِيهَا الْفَرِيضَهَٔ وَ النَّوَافِلَ وَ اقْضِ فِيهَا مَا فَاتَكَ؛ ۷ چنین مکن؛ زیرا هیچ مسجدی نیست مگر اینکه روی قبر پبامبر یا وصی او که به قتل رسیده است ساخته شده است و قطرهای از خون او بر آن نقطه از زمین ریخته شده است و خداوند دوست میدارد که در آن نماز خوانده شود. بنابراین، در آن هم نماز واجب و مستحب را ادا کن و هم نماز قضا شده است را بخوان.»
5. مساجد مایة برکت و هدایت است.
«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّهَٔ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ؛ ۸ یقیناً نخستین خانهای که برای (نیایش و عبادت) مردم نهاده شد، همان است که در مکه است، که پر برکت و وسیلة هدایت برای جهانیان است.»
هیچ‌کدام از ریشه‌های قداست در کلیسا و کنیسه نیست؛ زیرا:
1. دین یهودیت و مسیحیت تحریف شده و محدود به بعثت پیامبر اسلام6 بوده و اعتقاد و ترویج و تبلیغ آن بعد از بعثت پیامبر اکرم6 مخالفت با خدا و نوعی انحراف تلقی می‌شود؛ لذا معابد آنها هم دارای قداست نمی‌باشند. ۹
2. یهودیت و مسیحیت امروز دارای عقاید مشرکانه هستند و نسبتی با خدا ندارند؛ از اين رو معابد آنها که محل ترویج عقاید و اعمال شرک‌آلود است دارای قداست نیستند. ۱۰هنوز دیدگاهی برای این مسئله ثبت نشده است.
