تزئین مساجد؛ حدود و شرایط

اصل بر سادگی مسجد است و از این که مساجد شبیه عبادتگاههای یهودیان و مسیحیان تزیین شود، نهی شده است.^۱ البته نباید به بهانه سادگی در این امر تفریط کرده و به‌گونه‌ای عمل نمود که شأن مسجد حفظ نشود؛ چرا که آراستگی و زیبائی مساجد لازم است و در جذب مردم به مسجد مؤثر است.

اما در رابطه با ملاک تشخیص تزیین مسجد باید بیان نمود که استفاده از برخی امور برای تزیین مسجد به صراحت نهی و در برخی موارد به تشخیص عرف واگذار شده است. به عنوان مثال، نباید مسجد با طلا و تصاویر حیوانات صاحب روح تزیین شود و استفاده از تصاویر گل و بوته برای تزیین مساجد کراهت دارد.^۲ اما تشخیص استفاده از برخی وسایل و تجهیزات مثل فرشهای نفیس و لوستر و تابلوها و... به عرف محل است.^۳

البته درصورتی‌که در مسجدی از تزیینات نامتعارف استفاده می‌شود، لازم است امام نکات ذیل را رعایت نماید:

الف) تبیین احکام و ممانعت از افراط در تزیینات:

امام مسجد باید حکم شرعی مربوط به تزیین مساجد را تبیین نموده و در صورت امکان نسبت به تزیینات افراطی در مسجد ممانعت نماید و درصورتی‌که ممانعت، باعث ایجاد فتنه و درگیری در مسجد شود، مخالفت عملی خود را ابراز نماید. مثلاً اگر در محراب تزیینات نامتعارف استفاده شده بیرون از محراب نماز را اقامه نماید و یا اگر لوستر تجملاتی در مسجد نصب شده به خادم توصیه کند آن را روشن نکند و... درصورتی‌که زمینه مخالفت عملی نبود، جهت کاهش آسیب‌ها این روش‌ها پیشنهاد می‌شود:

حتی‌الامکان وسایل تزیینی در جاهایی استفاده شود که در هنگام نماز در انظار عمومی نباشد؛ مثلاً تابلوها و گلدان‌ها روبه‌قبله نصب نشود.

بر روی وسایل تزیینی وقف و هدیه بودن آن ذکر گردد.

ب) فرهنگ‌سازی برای پرهیز از افراط در تزیینات مسجد:

در این زمینه امام، نظر شرع مقدس در رابطه با تزیین مساجد را به صورت عمومی بیان کند.

برای کسانی که قصد کمک‌های خاصی به مسجد دارند که موجب افراط در تزیینات می‌شود، جایگزین معرفی کند. به‌عنوان‌مثال تشریح شود بجای تهیه قالی‌های نفیس و یا لوستر و منبر گران‌قیمت و... می‌توانند وسایل ساده‌تری تهیه و الباقی هزینه را در تعمیر و نگهداری مسجد و کارهای فرهنگی موردنیاز محله مصرف کنند.

ج) حفاظت از میراث تاریخی و هنری مسجد نباید مانع برگزاری نماز و سایر فعالیت‌های عبادی-فرهنگی آن شود.