آسیبهای تشویق و روشهای جلوگیری از آن

رعایت اصول تشویق^۱ که در ادامه بیان می‌شود، از بروز بسیاری از این آسیب‌ها جلوگیری می‌کند:

۱. تشویق‌های ملموس در مقاطع سنی پایین مؤثرتر است؛^۲

۲. تشویق باید طبیعی، واقعی و به‌دور از فریب و ریا باشد؛^۳

۳. تشویق در بین همسالان و دوستان مؤثرتر از تشویق در تنهایی است (البته درون‌گراها تشویق در بین جمع را زیاد نمی‌پسندند)؛

۴. تشویق، بلافاصله بعد از انجام رفتار شایسته یا حتی‌الامکان با فاصله کمی صورت بگیرد (به‌خصوص برای سنین پایین)؛

۵. تشویق باید متناسب با فعالیت انجام‌شده و انتظارات طبیعی فرد باشد؛^۴

۶. تشویق باید با سن فرد، نیازهای او و شرایط و موقعیت مکانی، شخصیتی، روانی و... تناسب داشته باشد؛^۵

۷. علت تشویق بایستی مشخص باشد تا فرد بفهمد به چه علتی تشویق می‌شود؛

۸. تشویق باید گاه‌به‌گاه و در قبال کارهای ممتاز باشد، نه به‌صورت دائم و برای هر کار؛ زیرا اگر چنین شد ارزش و تأثیر تربیتی خود را از دست می‌دهد؛^۶

۹. در تشویق و تحسین با فرد دیگر مقایسه نشود. نگویید آفرین بر تو که خوب درس می‌خوانی و مانند اردلان تنبل نیستی؛ زیرا در این صورت، فرد دیگر تحقیر می‌شود و این عمل بدآموزی دارد.

۱۰. حتی‌المقدور تشویق متناسب با فعالیت‌های فرد انجام گیرد؛ نه در برابر موهبت‌های ذاتی او^۷ یا انتساب او به برخی افراد و شخصیت‌های خاص؛^۸

۱۱. بهتر است ارزش پاداش، همگام با موفقیت‌های تدریجی فرد ارتقا یابد؛

۱۲. تشویق مادی باید با تقویت درونی فرد همسو باشد (اول تقویت درونی و بعد تشویق؛ مثل اینکه برای تشویق دختر باحجاب، اول شخصیت باحجاب را بالا برده و تحسین کنید، سپس تشویق مادی کنید)؛

۱۳. فرایند تشویق به‌گونه‌ای باشد که باعث رشد و ارتقای شخصیت افراد شود؛^۹

۱۴. به‌کارگیری کلام محبت‌آمیز و جذاب برای مخاطب.^۱۰