چگونگی بهره‌گیری از ظرفیت‌های مسجد در ارائهٔ راهکارهای مسجدمحور برای مشاوره

در مسجد ظرفیت‌های فراوانی وجود دارد که می‌تواند در جلسات مشاوره مورد استفاده قرار گیرد، اما کمتر به آن‌ها توجه شده است. برای ملموس ساختن این راهکار، در ادامه به برخی از ظرفیت‌های کلیدی مسجد که مشاوران می‌توانند از آن‌ها بهره گیرند، اشاره می‌شود:

1. وجود برنامه‌های سالم و متنوع:

ریشهٔ بسیاری از مشکلات خانوادگی، به‌خصوص در میان نوجوانان، نداشتن برنامه برای اوقات فراغت است؛ ارجاع مراجعان به برنامه‌های سالم و مفرح مسجد (مانند مسابقات ورزشی یا کارگاه‌های مهارتی) می‌تواند به درمان آن‌ها کمک کند.

 2. وجود معنویت در مسجد:

شرکت در نماز جماعت، مراسم دعا، روضه‌ها، اردوهای زیارتی (به‌ویژه پیاده‌روی اربعین) و استفاده از اذکار ماثور ^۱ می‌تواند نیاز انسان به معنویت را پاسخ دهد و مشاوران می‌توانند از این امور بهره گیرند.

3. وجود محتوای غنی دینی:

مشاور می‌تواند با توجه به نیاز مراجعان، آنان را به استفاده از برنامه‌های معرفتی و محتوایی مسجد (مانند سخنرانی‌ها و کلاس‌های آموزشی) ترغیب کند تا باورها، اخلاق و سبک زندگی خود را اصلاح نمایند.

4. وجود جمع‌های مومنین و به‌ویژه گروه همسالان:

از آثار حضور در اجتماعات مؤمنان مسجدی، پیدا کردن هویت دینی است. این امر به‌ویژه برای نوجوانانی که در دوران بحران هویت به سر می‌برند، بسیار بااهمیت می‌باشد. لذا در صورتی که برخی از مراجعان احساس بی‌هویتی و تنهایی می‌کنند، حضور در مسجد و حلقه‌های مؤمنان می‌تواند در درمان بسیار مؤثر باشد. همچنین اگر مراجعی به‌خاطر رفاقت با دوستان ناباب دچار آسیب شده است، حضور در جمع مؤمنان مسجدی و رفاقت با آنان، راهکار مناسبی برای درمان است.

5. وجود مسئولیت و نقش‎های متنوع:

پذیرش مسئولیت در مسجد، مهارت برقراری ارتباط و قدرت تعامل با مردم را تقویت کرده و اعتمادبه‌نفس لازم برای ورود به جامعه را افزایش می‌دهد. لذا اگر مراجعی مسئولیت‌گریز و اهمال‌کار است، می‌توان با واگذاری مسئولیت در مسجد و نظارت بر روند اجرای آن، زمینهٔ مسئولیت‌پذیری را در او ایجاد کرد. ^۲

6. وجود فضای عاطفی و حمایتی:

مسجد از بهترین فضاهایی است که در آن همدلی و همدردی صورت می‌گیرد و مشاور می‌تواند از این ظرفیت برای تنظیم هیجانات مراجعان خود استفاده کند.

7. معرفی عشق حقیقی (خدا، معصومین، شهدا):

یکی از معضلات جوانان امروز، ابتلا به عشق‌های مجازی است و بهترین راه درمان آن، معرفی عشق حقیقی و برتر به آنان است که زمینهٔ آن در مساجد و هیئات فراهم می‌باشد.

8. وجود الگوهای مناسب:

الگوپذیری مردم در مسجد با ضریب خطای کمتری صورت می‌گیرد.

9. وجود فعالیت‌های جمعی:

حضور و مشارکت در کارهای جمعی مانند نماز و اردوهای مختلف، به‌ویژه اردوهای جهادی، ظرفیت خوبی برای درمان مراجعان دارد. برای مثال:

· اگر مراجعی دچار وسواس در نماز یا وضو است، حضور در نماز جماعت و وضو گرفتن تحت نظارت امام، باعث می‌شود به‌تدریج زمینهٔ وسواس او کم‌رنگ شود.

· اگر فردی اضطراب حضور در جمع دارد، مشاور می‌تواند شرکت در جلسات دعا و قرآن و اردوهای مسجد را به او پیشنهاد دهد.

· برای بالا بردن خودباوری و اعتمادبه‌نفس، می‌توان فرد را به مشارکت در سخنرانی‌ها و کارهای گروهی ترغیب کرد.

· اگر مراجعی در تعاملات اجتماعی ضعف دارد یا فردی پرتوقع و راحت‌طلب است، مشارکت در فعالیت‌های اردوهای جهادی در درمان او مؤثر است.

10. مقبولیت بخشی:

افرادی که در مسجد و نماز جماعت شرکت می‌کنند، از منظر خود و اجتماع، افراد مقبولی هستند و صرف حضور در مسجد باعث احساس ارزشمندی و عزت‌نفس می‌شود. این امر می‌تواند در تقویت اراده در مسیر بندگی بسیار اثرگذار باشد. ^۳

11. کمک به حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و خانوادگی.