مگر مساجد نباید ساده باشد و انسان را یاد خدا و آخرت بیندازد؟ اما بعضی از مساجد پر زرق و برق امروزی انسان را از یاد خدا غافل میکند. توجیه این مقدار هزینه برای مساجد چیست؟
اصل بر سادگی مسجد است و از اینکه مساجد شبیه عبادتگاههای یهودیان و مسیحیان تزیین شود، نهی شده است. رسول خدا6در این باره میفرماید: «لَا تُزَخْرِفُوا مَسَاجِدَکُمْ کَمَا زَخْرَفْتِ الْیَهُودُ وَ النَّصَارَى بیَعَهُمْ؛ ۱ مسجدهایتان را آنگونه که یهودیان و مسیحیان عبادت گاههای خود را زینت میکنند زینت نکنید.»
همچنين فرمودند: «مَا سَاءَ عَمَلُ قَوْمٍ قَطُّ إِلَّا زَخْرَفُوا مَسَاجِدَهُم؛ ۲ هرگاه عمل و رفتار گروهى بد مىشود، به طلاکارى و آراستن مساجد خویش روى مىآورند.»
البته نباید به بهانه سادگی در این امر تفریط کرده و به گونهای عمل نمود که شأن مسجد حفظ نشود؛ چرا که آراستگی و زیبائی مساجد لازم است و در جذب مردم به مسجد مؤثر است.
اما در رابطه با ملاک تشخیص تزیین مسجد باید گفت: استفادة از برخی امور برای تزیین مسجد به صراحت نهی و در برخی موارد به تشخیص عرف واگذار شده است. به عنوان مثال، نباید مسجد با طلا و تصاویر حیوانات صاحب روح تزیین شود و استفاده از تصاویر گل و بوته برای تزیین مساجد کراهت دارد. ۳ اما تشخیص استفاده از برخی وسایل و تجهیزات مثل فرشهای نفیس و لوستر و تابلوها به عرف محل است. ۴
البته در صورتی که در مسجدی از تزیینات نامتعارف استفاده میشود، لازم است امام نکات ذیل را رعایت نماید:
الف) تبیین احکام و ممانعت از افراط در تزیینات: امام مسجد باید حکم شرعی مربوط به تزیین مساجد را تبیین نموده و در صورت امکان نسبت به تزیینات افراطی در مسجد ممانعت نماید و در صورتی که ممانعت، باعث ایجاد فتنه و درگیری در مسجد شود، مخالفت عملی خود را ابراز نماید. مثلاً اگر در محراب تزیینات نامتعارف استفاده شده، بیرون از محراب نماز را اقامه نماید و یا اگر لوستر تجملاتی در مسجد نصب شده به خادم توصیه کند آن را روشن نکند. درصورتیکه زمینة مخالفت عملی نبود، جهت کاهش آسیبها این روشها پیشنهاد میشود:
· حتی الامکان وسایل تزیینی در جاهایی استفاده شود که در هنگام نماز در انظار عمومی نباشد؛ مثلاً تابلوها و گلدانها رو به قبله نصب نشود.
· بر روی وسایل تزیینی وقف و هدیه بودن آن ذکر گردد.
ب) فرهنگ سازی برای پرهیز از افراط در تزیینات مسجد:
· در این زمینه امام، نظر شرع مقدس در رابطه با تزیین مساجد را به صورت عمومی بیان کند.
· برای کسانی که قصد کمکهای خاصی به مسجد دارند که موجب افراط در تزیینات میشود، جایگزین معرفی کند. به عنوان مثال تشریح شود به جای تهیه قالیهای نفیس و یا لوستر و منبر گران قیمت میتوانند وسایل سادهتری تهیه کنند و باقيمانده آن را در تعمیر و نگهداری مسجد و کارهای فرهنگی مورد نیاز محله هزينه کنند.
ج) حفاظت از میراث تاریخی و هنری مسجد نباید مانع برگزاری نماز و سایر فعالیتهای عبادی ـ فرهنگی آن شود.هنوز دیدگاهی برای این مسئله ثبت نشده است.