مدیریت مخالفت‌ها و انتظارات مادی خانواده

فضای غالب جامعه به سمت ارزش‌گذاری بر اساس امور مادی گرایش پیدا کرده است و همسر و خانوادهٔ من نیز از این قاعده مستثنا نیستند؛ درحالی‌که هدف من خدمت همه‌جانبه در مسجد و محله است که معمولاً با خواسته‌های مادی آنان منافات دارد. چگونه می‌توانم در این شرایط، همسر و خانواده‌ام را راضی نگه دارم؟

علاوه بر راهکارهایی که در مسئله ۳ برای ایجاد انگیزه در همسر امام بیان شد، استفاده از راهکارهای ذیل برای همراه کردن خانواده بسیار مؤثر است:

راهکارها:

1. مدیریت احساسات:

الف) پرهیز از قضاوت‌های عجولانه: در گام نخست نیاز است امام نسبت به تغییر نگرش خانواده و برخی اظهارنظرهای غیرمنطقی آن‌ها^۱ ناراحت و عصبی نشده و با قضاوت، خانوادهٔ خویش را به کم‌طاقتی و گاه بی‌‌ایمانی متهم نکند؛ چراکه خیلی از بهانه‌گیری‌های خانواده، ریشه در اعتقاد آنان ندارد و به‌خاطر فشار روانی است که با اندکی صبر، متوجه اشتباه گفتار خود می‌شوند.

ب) امام به خانوادهٔ خویش تبیین نماید که زندگی طلبگی، آثار و برکات دنیوی و اخروی فراوانی دارد که بسیاری از مرفهین فاقد آن هستند؛ همانند آرامش خاطر و محبت و احترامی که بین اعضای خانواده وجود دارد. نباید نگاه سطحی و ظاهری به زندگی دیگران داشته باشیم؛ در واقع، نیمهٔ پر زندگی دیگران را با نیمهٔ خالی زندگی خودمان مقایسه نکنیم.^۲

ج) امام می‌تواند با بازگوکردن رنج‌هایی که انبیای الهی و بزرگان دین در طول تاریخ در مسیر ارشاد و هدایت مردم متحمل شده‌اند، تا حد زیادی از آلام و رنج‌های خانوادهٔ خود بکاهد.^۳

2. ایجاد بینش مناسب:

امام با تأکید و اهمیت‌دادن به فضایل اخلاقی مانند قناعت^۴، چشم‌پوشی از مال دیگران^۵، اخلاص^۶ و... در فضای خانواده بینش مناسب ایجاد نماید.

3. مدیریت معاشرت‌های خانوادگی:

الف) ارتباط بیشتر با خانواده‌های علاقه‌مند به روحانیت.^۷

ب) معاشرت محدود با خانواده‌های ثروتمند.

منظور از معاشرت محدود، قطع ارتباط با بستگان ثروتمند نیست؛ بلکه می‌تواند در صورت لزوم، رفت‌وآمد با آن‌ها را کاهش داده، به‌تنهایی به دیدارشان برود یا در صورت امکان، برای دیدار با آن‌ها از ظرفیت اماکن تفریحی عمومی استفاده نماید.

ج) معاشرت با خانواده‌های هم‌سطح یا ضعیف‌تر از لحاظ مالی.^۸

د) تقویت فضای معنویت: شرکت مستمر در جلسات درس اخلاق اساتید صاحب‌نفس همراه با خانواده و همچنین برگزاری روضهٔ خانگی در منزل.^۹

ه) ممانعت از حضور خانواده در محیط‌های نامناسب.

امام از حضور خانوادهٔ خود در محیط‌هایی که از لحاظ عقیده و فرهنگ نامناسب هستند، نظیر برخی از مدارس، باشگاه‌ها و پارک‌ها و… جلوگیری نماید.^۱۰

4. تشکر از خانواده:

امام از همسر و خانواده‌اش به‌خاطر تحمل سختی‌های زندگی^۱۱ در مواقع مختلف تقدیر و تشکر کند.

5. تعدیل انتظارات همسر از زندگی طلبگی.

6. بیان ثمرات عملکرد امام در مسجد برای خانواده:

امام باید در جمع خانواده، نتایج مثبت عملکرد خود مانند کارگشایی‌ها و شادی و دعای خیر مردم در قبال آن را با بیانی زیبا نقل کند و به‌جای بیان دائمی مشکلات و معایب و کمبودها، ثمرات خدمات ارزندهٔ حوزه‌های علمیه و علما را بیان کند تا به خانواده دلگرمی بدهد.^۱۲

7. عدم بیان نقص‌ها، مشکلات و بی‌مهری‌ها در خانه:

گاهی امام انتظارات به‌حقی از مسئولین دارد که با بی‌مهری و کم‌توجهی آنان مواجه می‌شود و ناراحتی و دلخوری‌های خود را نزد خانواده بیان می‌کند. این امر موجب سوءظن خانواده نسبت به مسئولین شده و به‌تدریج به این باور می‌رسند که امام مورد ظلم واقع شده و مسئولین قدر فعالیت‌های او را نمی‌دانند.^۱۳

نکتهٔ کاربردی: اگر امام بتواند دوستانی صمیمی و مورد اطمینان داشته باشد که هنگام ناراحتی و دلخوری با آن‌ها صحبت کند، این امر باعث تنظیم هیجانات او می‌شود؛ لذا امام سعی کند دوستان صمیمی برای خود داشته باشد.

8. ایجاد فرصت‌های تفریحی برای خانواده:

امام باید برای ایجاد نشاط در زندگی و کاهش این آسیب، مواقعی را برای بهره‌بردن از تفریحات سالم و مسافرت‌های تفریحی بانشاط اختصاص دهد.^۱۴

9. اختصاص برخی هدیه‌های مادی و معنوی به همسر:

گاهی اوقات امام در کنار تعریف و تمجید از صبر و بردباری همسر، هدیهٔ (پاکت) برخی مجالس را به او تقدیم کند یا ثواب برخی از مجالس معنوی، مانند شب‌های قدر را در قبال زحمات همسر به او اهدا کند.^۱۵

10. تلاش برای بهبود اوضاع اقتصادی:

گاهی ضعف امام و نداشتن برنامه برای تأمین اقتصادی خانواده، منجر به اعتراض به‌حق خانوادهٔ او می‌شود که در این صورت امام باید با بهره‌بردن از روش‌هایی که در بستهٔ «معیشت امام مسجد» به آن پرداخته شده، برای بهبود وضعیت اقتصادی اقدام نماید.

11. استفاده از خدمات رفاهی مراکز حوزوی و سازمان تبلیغات:

یکی از مسائلی که امام می‌تواند به‌عنوان تقدیر و تشکر از همسر و خانوادهٔ خویش از آن استفاده نماید، بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در نهادهای فرهنگی است؛ به‌عنوان نمونه، اردوهای مرکز خدمات یا مسابقات خانوادگی سازمان تبلیغات.