راهکارهای الزام هیئت‌امنا به شفافیت مالی

گاهی هیئت ‌امنا در هیچ ‌یک از امور با امام جماعت همراه نیستند؛ شیوه‌های همراه‌سازی این دسته در بستۀ «رفتارهای مدیریتی امام» به ‌صورت تفصیلی بیان شده است.

گاهی تنها در ارائۀ گزارش مالی مخالفت می‌کنند. در این موارد علاوه بر رعایت اصول و ضوابط گزارش‌ دهی که در مسئلۀ 14این بخش بیان شد، شناخت علل مخالفت و راهکارهای رفع آن لازم است. از جمله به این علل می‌توان اشاره کرد:

۱.    بالا رفتن توقعات مردم با اطلاع از میزان درآمدهای مسجد که راهکار آن، برجسته‌سازی مخارج مسجد در کنار بیان درآمدها و بیان درآمدها به ‌صورت جزئی و پراکنده و بیان هزینه‌کردها به‌صورت کلی و یکجاست.

۲.    افزایش حساسیت و در نتیجه دخالت و اشکال گرفتن مردم در نحوۀ هزینه‌کردن منابع. راهکار آن اعتمادسازی با تبیین ضرورت، اولویت، کارشناسی بودن هزینه‌کردها ^۱ و جمعی بودن تصمیم‌ها، ضمن توجه به طبیعی بودن این نوع حساسیت‌هاست.

۳.    طمع‌کردن افراد سودجو برای ورود به هیئت ‌امنا و مدیریت مسجد. راهکار آن بیان مطالب زیر در گزارش‌دهی است:

مشکلات و گرفتاری‌های هیئت‌امنا در ادارۀ مسجد به‌ویژه در امور مالی.

وجود ضوابط و برنامه‌های دقیق نظارتی بر امور مالی مسجد. ^۲

۴.    احساس خطر برخی از اعضای هیئت‌ امنا از گزارش، به ‌دلیل سوء استفاده و سودجویی آنان. با وجود این افراد اگر گزارش‌دهی ممکن نیست، راهکار برکناری آنان است. ^۳

۵.    قصور و اشتباه عوامل در امور مالی ناشی از عدم رعایت ضوابط ^۴ ؛ مانند: ثبت نکردن درآمدها و هزینه‌ها، رعایت نکردن اولویت‌ها در هزینه‌کرد منابع، برگزار نکردن مناقصه و مزایده.

راهکارها:

توجیه نسبت به اشتباه انجام گرفته و آسیب‌های آن، مانند بدبینی و کاهش مشارکت‌های مردمی.

توجیه نسبت به ضمان و لزوم جبران خسارت‌های وارده.

نظارت بیشتر امام بر رعایت ضوابط امور مالی به منظور پیشگیری.

۶.    استغنای مالی مسجد. راهکار آن توجیه عوامل به اینکه هدف گزارش‌دهی، منحصر به نیازهای مالی و فعلی مسجد نمی‌شود؛ بلکه اهداف دیگری مانند اعتمادسازی، رفع اتهام از هیئت‌امنا، بهره‌مند ساختن مردم از برکات مشارکت در مخارج مسجد و امور دینی، توسعۀ فعالیت‌های مسجد برای اهالی محله و... را نیز به همراه دارد.

۷.    اعتماد مردم به هیئت ‌امنا که راهکار آن در بند قبل بیان شد.

۸.    فعالیت‌های حداقلی مسجد. راهکار آن توجیه هیئت ‌امنا به اینکه فعالیت‌های حداقلی مسجد گاهی به دلیل کمبود منابع مالی است که در این صورت جذب منابع مالی بیشتر نیاز به گزارش‌دهی دارد. و گاهی به دلیل کم‌کاری هیئت ‌امناست که برای رفع اتهام نیاز به گزارش مالی می‌باشد.

۹.    جلوگیری از ایجاد تشنج و تفرقه بین مردم. راهکار آن رعایت اصول گزارش‌دهی مالی است که درمسألۀ 14همین بخش به ‌صورت مفصل بیان شده است.