راهکارهای احیای فرهنگ وقف، خمس و وصیت به ثلث مال

اقدامات تبلیغی عمومی برای فرهنگ‌سازی:

1.    اصلاح ذهنیت با استفاده از راهکارهای زیر:

بیان آثار و فوائد دنیوی و اخروی انفاقات ^۱ در مناسبت‌های مختلف، مانند هفتۀ وقف، شب‌های قدر، مجالس ختم و...

روشنگری و شفاف‌سازی در مورد درآمد مسجد از انفاقات و نحوۀ هزینه‌کرد آن.

2.    تبیین سهل و آسان بودن راه‌های انفاق در اسلام و تبیین و ترغیب به انفاق مشارکتی و خانوادگی. ^۲

3.    بیان مشکلات و معضلات محله و تأثیر انفاقات مردم در حل آن. ^۳

4.    بیان سیرۀ اهل‌بیت؟عهم؟ و سیرهٔ متشرعه در بحث انفاق. ^۴

اقدامات تبلیغی اختصاصی برای فرهنگ‌سازی:

1.    خمس:

بیان پیامدهای پرداخت نکردن خمس. ^۵

بیان برکات و آثار ویژهٔ پرداخت خمس در روایات ^۶
و کلمات بزرگان. ^۷

شفاف‌سازی دررابطه‌با مصارف خمس. ^۸

2.    وقف:

دعوت از خیرین و واقفان شاخص و تکریم آنان در مسجد.

تبیین ویژگی‌های وقف، به‌ویژه ماندگاری آن در مقایسه با سایر انفاقات.

3.    وصیت ثلث.

با توجه به اینکه برخی از مردم تصور می‌کنند کل اموال بعد از فوت به ورثه می‌رسد و آنان هیچ اختیاری در آن اموال ندارند، تبیین نافذ بودن وصیت آنان در ثلث اموالشان می‌تواند باعث ترویج فرهنگ وصیت‌ کردن نسبت به ثلث اموال در امور خیر شود.

اقدامات عملی و روش‌های اخذ انفاقات:

1.    سبقت امام و عوامل در امور خیریه برای ترغیب و تشویق مردم، ^۹ فقط دعوت‌کننده نباشند. بدین معنا که امام برخی از خیرین و عوامل را قبل از جمع‌آوری کمک‌ها توجیه و سهم آنان را مشخص کرده و هنگام جمع‌آوری پول و... آن افراد اولین کسانی باشند که دعوت امام را لبیک می‌گویند.

2.    فراهم کردن شرایط برای حضور خیرین جهت مشاهدۀ مشکلات افراد یا محله.

۳.    توجه و سرمایه‌گذاری روی افرادی که انگیزۀ بیشتری برای انفاق دارند؛ مانند کسانی که وارث ندارند، یا افراد بدوارث ^۱۰ . البته این اقدام نیاز به ظرافت‌ها و ملاحظاتی دارد، از جمله اینکه:

امام و عوامل مسجد در موضع تهمت قرار نگیرند. به ‌عنوان نمونه در جایی که شخص بد وارث یا بی‌وارث خانمی است، ممکن است امام مورد اتهام اخلاقی قرار گیرد، یا اگر افراد مذکور در مسأله ثروتمند هستند، ممکن است امام متهم شود که برای منافع شخصی دائماً با افراد ثروتمند نشست‌ و برخاست می‌کند و ثروتمندان بی‌وارث را رصد می‌کند.

در نوشتن وصیت مراعات انصاف شده و سهم وراث تضییع نشود.

4.    استفاده از ظرفیت مناسبت‌ها، یا اماکن خاص برای جمع‌آوری کمک‌ها؛ مانند شب‌های قدر، ایام محرم، حرم امامزادگان و اماکن زیارتی و...

5.    انتخاب زمان مناسب برای مراجعه به افراد جهت ترغیب نوشتن وقف و انفاق ثلث مال، یا کمک‌ کردن به مسجد. مثلاً بعد از فوت افراد از آن‌ جهت که ورثه می‌خواهند برای میت کار خیری انجام دهند، زمان خوبی برای مطرح‌ کردن وقف و انفاق ثلث و پرداخت دیون متوفی از جمله خمس است.

        البته لازم است امام قبل از فوت این افراد، همدردی‌های لازم و گره‌گشایی‌های مناسب و عیادت‌های مکرر داشته باشد تا بازماندگان وی همدردی امام را درک کنند و امام در موضع اتهام قرار نگیرد.

6.    شناسایی افراد تأثیرگذار در بین ورثه.

        گاهی بین ورّاث، افراد مستعدتر و عاطفی‌تری وجود دارند. لازم است ابتدا آن‌ها را با خود همراه نموده و سپس به‌ صورت عمومی با سایر ورثه بحث وقف و ثلث مال را مطرح کنیم تا آن افراد در جلسه از ما حمایت نمایند.

7.    ارائۀ ایده‌های جدید برای انفاقات. ^۱۱

8.    پیشنهاد وقف با توجه به ذائقه و علاقۀ افراد. ^۱۲

۹.    تهیۀ دفترچه‌های وصیت و توزیع آن در بین مردم در ایام خاص، مثل شب‌های قدر و موقعیت‌های خاص مثل مجالس ترحیم و...

10. اعلام تعداد سادات فقیر محله به خیرین و تشویق به پرداخت سهم سادات از خمس. ^۱۳

11. ایجاد ارتباط با افرادی که قبلاً به مسجد کمک می‌کرده و هم‌اکنون با مسجد قطع ارتباط کرده‌اند؛ مثل فرستادن نامه و دعوت از آن‌ها برای همکاری در امور خیریه.

12. شناسایی افراد توانمند و خیّر و به دست آوردن ذائقۀ آنان در کار خیر و استفادۀ مناسب و به ‌موقع از آنان.