حمایت مردمی از امام جماعت؛ چرایی و چگونگی

زندگی امام جماعت مانند سایر مردم دارای هزینه‌هایی است و تأمین آن به‌صورت دولتی و فعالیت‌های شخصی آسیب‌هایی دارد که در مسئلۀ ۲۱ و ۲۳ این بخش به آن پرداخته می‌شود. لذا بهترین راه ـ که کمترین آسیب را دارد ـ تأمین معیشت امام از طریق مردم است.^۱ اما در مقام قیاس شیوۀ معیشت پیامبران و اهل‌بیت با امامان جماعت، توجه به نکات زیر لازم است:

۱. قیاس امام جماعت با انبیای الهی قیاسی مع‌الفارق است.

بدیهی است که امام برای آگاهی از علوم دینی نیاز به آموزش و مطالعه دارد. همچنین برای فعالیت‌های فرهنگی، تربیتی و رسیدگی به امور مسجد و محله، نیاز به‌ صرف وقت دارد و اگر برای امرارمعاش مشغول کارهای اقتصادی شود، وقتی برای رسیدگی به امور فوق نخواهد داشت؛ برخلاف انبیای الهی که به‌خاطر علم لدنی نیاز به آموزش و مطالعه نداشتند.

۲. یکی از راه‌های تأمین معاش ائمۀ (علیهم‌السلام) به‌صورت مردمی بوده است؛ وجوب خمس حاکی از آن می‌باشد.

۳. مردم برای مقدمات نماز^۲ و فعالیت‌های امام جماعت^۳ او را تأمین می‌کنند نه اصل نماز خواندن.

۴. کمک به امام مسجد، سرمایه‌گذاری برای تأمین نیازهای فرهنگی جامعه است.

برخی از مردم از آنجا که به نیازهای مادی توجه دارند و ضرورت آن را احساس می‌کنند، به‌راحتی در تأمین آن هزینه می‌کنند؛ درحالی‌که نیازهای فرهنگی دارای ضرورت بیشتر است، ولی متأسفانه مورد غفلت قرار می‌گیرد و نسبت به هزینه برای آن مقاومت صورت می‌گیرد.^۴ درحالی‌که مردم با پرداخت مبلغی نه‌چندان زیاد، روحانی محله را کمک می‌کنند تا با فراغت به مطالعات مختلف بپردازد و نتیجه‌اش را در جهت هدایت و راهنمایی جامعه یا حداقل محله به کار گیرد. در واقع همان‌طور که دولت‌ها برخی افراد را بورسیه می‌کنند تا با مطالعه و تحصیل در رشته‌ای مورد نیاز، گره‌ای از مشکلات جامعه باز کنند، در حوزۀ دین نیز این امر به‌صورت مردمی اتفاق می‌افتد و امام در قبال دریافت وجه خود را ملتزم به حضور در مسجد و رسیدگی به نیازهای دینی محله می‌نماید.